Giáo dục cần có một cuộc “xé rào”

( Phunutoday ) - Ngành giáo dục không dám có một cuộc "xé rào" để có một cái nền giáo dục đứng đắn , chân thực như GS Hoàng Tụy , GS Hồ Ngọc Đại , nhà văn Nguyên Ngọc kiên trì phấn đấu? Người ta nói trước nhất là một nền giáo dục chân thực đã chưa cần nói cái chất lượng nó cao đến đâu. Chân thực , đừng có noi doi nữa”. .. – Nhà Giáo tốt hơn Vũ Thế Khôi. TIN liên quan GS Hoàng Tụy: Giáo dục kém nên người xấu nhiều , vô cảm... 3 học sinh con trai chết trôi vì cứu bạn: Sự “nở hoa” của những hành vi đẹp... 3 học sinh con trai chết trôi vì cứu bạn: Nỗi đau xé lòng cả một vùng quê... "Thượng bất chính , hạ tắc loạn"Trên các công cụ thông tin đại chúng gần đây , liên tiếp Lộ rõ ra các vụ việc biểu lộ cách hành xử tối dạ của con người như gây tai nạn rồi bỏ mặc nạn nhân lâm chung trong vũng máu; thấy cướp giật túi xách nạn nhân tiền bay tung ra đường thì không giúp người bị nạn mà tranh thủ cướp những đồng bạc rơi vãi; thấy xe chở dưa bị lật cũng tranh thủ cướp dưa chứ không giúp chủ dưa đang gặp nạn…. Phunutoday đã có cuộc phỏng vấn Nhà giáo tốt hơn ( NGƯT ) Vũ Thế Khôi về những vấn đề này. NGƯT Vũ Thế KhôiPV: - Thưa ông , đâu là căn nguyên của hiện tượng trên?NGƯT Vũ Thế Khôi: - nguyên do sâu xa của nó chính là những người có bổn phận với dân thì lại thiếu cái bổn phận ấy. Nó không bằng sĩ phu ngày xưa , với khẩu hiệu: "Nghĩa vụ của người quân tử là lo cho dân”. "Mong trẻ thơ không bị hành động tàn ác , được thương yêu và lại được hưởng điều 15 của Hiến pháp 1946 như từng được hưởng trong những năm Dân chủ Cộng hòa đầy khó khăn để thực hiện đó là: "nền sơ học cưỡng bách và không học phí". Và ít ra ra , ngày CN , ông bà được nhìn thấy lũ cháu chắt ngơi nghỉ , vui chơi để phát triển phù hợp tự nhiên về thể lực , trí óc và tâm hồn , đặng trở nên những chủ nhân ông mạnh mẽ , năng động , sáng ý mà nhân từ của đất nước mai sau". - Cố GS. Vũ Đình Hòe , Nguyên bộ trưởng Bộ GDVN -Quân tử ở đây kể cả những người có hiểu biết , kể cả những người có chức trách hay không có chức trách nhưng đã thuộc lớp người có hiểu biết , có tri thức thì phải có bổn phận với đồng loại của mình. Truyền thống của dân tộc mình là như thế nhưng bây giờ nó đang bị sa sút.PV: - Thưa ông , ông có xác xuất nói cụ thể hơn?NGƯT Vũ Thế Khôi: - tức là bây chừ nạn ăn cướp hoành hành đến mức mà người ngay sợ kẻ gian. Không dám can thiệp dù biết đạo lý là phải can thiệp nhưng nếu can thiệp thì có khi lại mang vạ vào thân. Điều này cho thấy ý thức bổn phận của cá nhân chủ nghĩa với đồng loại trong xã hội bây giờ đã sa sút tai hại. Hiện tượng hôi của , nhặt tiền có xác xuất không làm gọi là ăn cướp , nhưng tôi nghĩ rằng đây là một cảm giác bất ngờ về một sự nguy hiểm nào đó về sự sa sút đạo lý trong xã hội khi người ta sống không còn bổn phận với nhau. Mọi người chỉ biết lo cho mình , và ở cái cấp cao hơn thì nó thể hiện ở cái tâm lý làm gọi là "nhiệm kỳ". Cái nhiệm kỳ của tôi thì tôi lo cho tôi đã , còn sau tôi thì "sống chết mặc bay".Cha ông ta nói đúng: "Thượng bất chính , hạ tắc loạn". Kỷ cương bao giờ cũng phải từ trên xuống dưới chứ không bao giờ kỷ cương lộn ngược từ dưới lên trên. Tôi nói đạo thầy trò , kể cả từ lãnh đạo cao nhất , mà không có bổn phận với người thầy thì nói gì đến xã hội và phụ huynh có bổn phận với người thầy? Người thầy ăn lương chết đói , một cô giáo nhận lương một tháng có 1 , 2 - 1 , 3 triệu đồng , giá cả “kiềm chế” mà vẫn leo thang vùn vụt thì người ta sống thế nào được? Không có thực , sao vực được đạo?Tại sao người ta hôi của , tại sao người ta thấy người bị nạn mà không cứu , tại sao thấy người khác bị lưu manh đánh mà không dám can ngăn? tại sao tài xế và người phụ xe , chỉ có 2 người mà Thao túng cả một cái xe , không chiến thắng một người trên xe mà mọi người trên xe không dám can thiệp? Tôi nghĩ rằng , đó là sự sa sút về đạo lý. Miệng hô hào dân sống phải có đạo lý trong khi tay thì nhận tiền tham nhũng , dân tin sao được? giáo viên hiệu trưởng tổ chức mại dâm , bán thân xác học trò của mình chưa đến tuổi chưa đủ tuổi pháp luật , như thế thì còn đạo lý gì nữa? Mỗi năm có 1 triệu 2 em nhỏ bỏ học vì quá nghèo , bỏ học đi nhặt rác , đi đánh giầy , đi bưng bê…làm vô luận việc gì để sống; các bé măng non trường Trống Chùa xã Tà Xi Láng - Yên Bái ngồi học trên ghế đẩu kê sàn đất trong cái lớp trống huyếch trống hoác mà mùa đông thì đang đến … - có ai đau lòng không hay không có một sự hạn chế hay một trường hợp ngoại lệ nào cả vô cảm? PV: - trong khi người lớn hành xử như vậy , chúng ta lại thấy có những hành vi cử chỉ cao cả , xả thân vì người khác mà trẻ thơ đã làm , ông nhận xét gì về điều này?NGƯT Vũ Thế Khôi: - Những tấm gương ấy vẫn có nhưng tôi ý là cái đạo lý ấy lại tùy thuộc trong mỗi gia đình ấy. Trẻ thơ bao giờ cũng chịu có tác động đến một điều gì đó trước tiên của bố mẹ. Chẳng thể giáo dục trẻ thơ bằng thuyết giáo được. Bao giờ cũng chỉ có xác xuất giáo dục bằng cái gương của người lớn. Cái em mà cõng bạn đó , xả thân cứu người đó tôi tin rằng là cha mẹ em sống tốt với nhau , trước tiên là như thế. Còn trẻ thơ hư hỏng trước tiên cũng lại từ bố mẹ , hoặc gia đình đổ vỡ , bố mẹ đối đãi với nhau chẳng ra gì , hoặc chính bố cũng trộm cắp , ăn cướp , hoặc tham nhũng. Con cái các ông lớn hư hỏng không ít nguyên do là vì như thế.Tôi nghĩ đạo lý bây chừ phải phát xuất từ cá nhân chủ nghĩa , nhân cách từng cá nhân chủ nghĩa. Gia đình nào có truyền thống , sống ngăn nắp , có trên có dưới , tôn trọng lẫn nhau giữa vợ chồng , bố mẹ thì con cái mới sống có bổn phận. Gia phong , giáo dục trong gia đình đã bị xem nhẹ , bỏ quên khá lâu rồi đấy.“Đau lòng nhất là dạy cho trẻ thơ nói dối”PV: - tại sao người lớn dạy trẻ biết xả thân cứu người , dạy những điều tốt lành , cử chỉ cao cả nhưng thực tiễn thì họ lại không làm như thế , phần lớn họ làm ngược lại?NGƯT Vũ Thế Khôi: - chẳng những làm ngược lại , thậm chí người lớn nhiều khi cũng phải dạy trẻ thơ nói dối. Cái đau lòng nhất là dạy cho trẻ thơ nói dối . Một nếu cụ thể đây , thực 100% , chỉ xin không nêu tên. Bộ GD-ĐT đã có quyết định cấm dạy thêm. Thứ Bẩy mới rồi vợ chồng tôi đến thăm gia đình người bạn Đại tá hưu trí. Chị ấy , một bà nội , hỏi tôi: Một số ông bà như chúng em làm đơn tự nguyện mời cô giáo kèm thêm cho các cháu tại nhà riêng của cô. Cô cùng quan điểm hoặc suy nghĩ với ai đó , nhưng dặn các cháu: “Nếu cô Hiệu trưởng hỏi , các con không được nói có học thêm ở nhà cô nhé”. Thằng cháu lớp 3 của em về hỏi: “Bà ơi! Nếu cô Hiệu trưởng hỏi thì con phải phản hồi thế nào?”- “Chị phản hồi cháu thế nào?” - “Khó quá , anh ạ. Em đành nói: Con còn bé , cô bảo sao thì cứ nói vậy. Em buộc phải dạy cháu noi doi nên cứ áy náy mãi”. “Ông Bộ” ra quyết định cấm , mặc dù biết người ta vẫn phải “lách” ( để sống! ) nhưng tự yên ủi mình đã đấu tranh chống dạy thêm - học thêm , như vậy là tự dối mình. Giáo viên phải dạy thêm theo đơn “tình nguyện” của phụ huynh , mặc dù biết là phạm lệnh cấm , như vậy là dối trên. Phụ huynh do chất lượng trường lớp kém , phải “tự nguyện”cho con cháu học thêm , nhưng khuyên bảo trẻ thơ giấu giếm là dạy chúng nói dối. Đây là tình trạng tối tăm. Địa ngục ta buộc phải nói những điều cử chỉ cao cả , nhưng có người do tìm cách sinh sống , có người do tư lợi nên họ làm ngược lại thôi. Cái làm ngược lại lớn nhất là bây giờ tức là Học hỏi tư tưởng Hồ Chí Minh nhưng nào có bắt chước theo việc làm sai trái của người khác tư tưởng Hồ Chí Minh? Trong tư tưởng Hồ Chí Minh cái quan yếu nhất là lo cho dân. Như trong giáo dục chả hạn , trước tiên phải dạy để trẻ thơ nên người , tìm cách sinh sống được , chứ không phải để có cái bằng đại học để đua với các nước về tỷ lệ đại học trên đầu người! Từ năm 1957 Bác Hồ đã nhấn mạnh nhà trường phải dạy cho học trò ý thức cần lao , kỹ năng cần lao để mà sẵn sang cần lao trong nông nghiệp , trong thương nghiệp , trong công nghiệp và trong những ngành nghề khác nữa để đóng góp xây dựng CNXH.Thế mà bây chừ , lo cái chuyện cho học trò , cho trẻ thơ học hết mỗi cấp đều có xác xuất vào đời , có xác xuất làm việc thì ít mà lo cái chuyện đào tạo 20.000 tấn sĩ thì nhiều. Đấy là bắt chước theo việc làm sai trái của người khác lời Bác Hồ hay là để đua với các nước chung quanh về tỉ lệ Cử nhân , Thạc sĩ , Tiến sĩ? Việt Nam là nước nhiều tấn sĩ , Giáo sư nhất trong chuye này , nhưng nghiên cứu khoa học thì đứng ở hạng bét , thua xa Thái Lan chứ chưa nói gì đến các nước tiền tiến. Còn tại sao ở Đại học thiếu giảng viên có trình độ trên đại học thì đó nguyên do là vì cho mở các trường Đại học “dân lập” ( thực ra là quan lập! ) tràn lan , cứ nộp tiền lên là cho mở , vô luận là có hay không có giảng viên “cơ hữu” ( trong biên chế ). Chiêu sinh được có 17 sinh viên cũng mở trường Đại học. Đó cũng là nói dối thôi chứ đại với học cái gì!PV: - Khi người lớn có những hành vi ngược lại những điều dạy trẻ như thế , theo ông , chúng ta có nên xấu hổ?NGƯT Vũ Thế Khôi:- Tôi rất tiếc vì bây chừ cái xấu hổ biến mất rồi. Karl Marx có nói một câu nức danh tức là: biết xấu hổ là cách mệnh. Nhưng bây chừ người ta e dè khi làm sai nữa khi. Như dân ta nói là: "Mặt trơ trán bóng" , e dè khi làm sai là gì. Làm sao mà thuyết phục được tất cả mọi người khi mà lãnh đạo ở chỗ này mắc tội thì chuyển sang chỗ khác lên vị trí cao hơn? Thế thì còn gì là đạo lý? Thế thành thử suy giảm đạo lý là cái chung , phổ thông trong xã hội bây giờ mà nó bắt đầu từ việc noi doi.PV: - Vậy thì chúng ta nên dạy trẻ như thế nào bây chừ , thưa ông?NGƯT Vũ Thế Khôi: - quan yếu nhất là dạy cho chúng nó chân thực đã. Như mới rồi cháu gái tôi mới học lớp 2 , nó mới xem một bộ phim tập võ. Nó hỏi tôi: Tập võ làm chi hả ông? Tôi mới bảo tập võ là để bảo vệ người yếu hơn và bảo vệ mình chứ không phải là để đánh những người khác đâu. Và như thế tức là để sẵn tâm lý cho nó sẵn sàng chịu thiệt , đừng làm cái điều gì mà có hại cho người khác. Dạy như thế thì bản thân người lớn phải sống chân thực. Đừng nghĩ một đằng , nói một nẻo và làm lại một nẻo khác nữa. Và tôi cũng đã cố gắng truyền đạt cho con cháu mình điều đó.PV: - Khi những điều ông dạy con cháu khác lạ , thậm chí đi ngược với những trào lưu vị kỷ , thực dụng chủ nghĩa bây giờ thì phản ứng của anh chị ấy ra sao? Ông có chấp thuận về điều đó không?NGƯT Vũ Thế Khôi:- Tôi đành chấp nhận chuyện con cháu tôi nghe tôi hay nó phải theo trào lưu. Tôi chẳng thể nào áp đăt , buộc chúng phải nghe theo tôi. Vì chưng nếu như tôi dạy cháu tôi như thế nhưng đến trường lại dạy phải thế nọ , phải thế kia và nó phải theo trào lưu thì tôi đành phải chấp nhận , đó là thực tiễn. Nhưng dạy ngược lại thì lương tâm nhà giáo không cho phép tôi làm. Tuốt nền giáo dục nước ta là áp đặt cho đứa bé từ khi học mẫu giáo. Nói leo lẻo như con vẹt theo cô giáo nhưng nó không được nói lời nào theo điều chính nó nghĩ. Đấy là một nền giáo dục sai lầm.Trung thực đi , đừng có noi doi nữa… "Phải thực sự canh tân căn bản ( tức từ gốc , từ thuyết giáo giáo dục ) và hết thảy ( tức cả hệ thống giao thông ) , tái cơ cấu hệ thống giao thông , tái kiến trúc đầu tư cho giáo dục , thực hành một nền giáo dục vì con người , vì cuộc sống con người , không phải vì những nguyên lý đã lỗi thời". - NGƯT Vũ Thế Khôi -PV: - Phải chăng là giáo dục kém nên có nhiều những hành vi xấu , vô cảm?NGƯT Vũ Thế Khôi:- Vì giáo dục đã là kém cỏi ở chỗ không dạy cho người ta cách chân thực mà dạy cho người ta mộc nói dối , thành thử người ta không tin vào đạo lý nữa. Địa ngục ta ý là tất cả đạo lý đều là noi doi. Bây chừ , với nhiều người từ thấp nhất đến cao nhất cái đạo lý cao nhất là cái cá nhân chủ nghĩa Tôi , cái gì Tôi muốn , tui thích. Thế còn tất cả những điều đạo lý các ông nói đấy đều là nói dối , nói như thế nhưng các ông có tin vào điều đó đâu? Thậm chí các ông nói như thế nhưng các ông làm ngược lại. Và đó là thực trạng của nền giáo dục nước ta hiện nay.Cái mô hình kinh tế tập trung bao cấp kế hoạch hóa ấy đã hoàn thành sứ mạng chống giặc giữ nước rồi. Phải là cái mô hình tập trung bao cấp kế hoạch hóa ấy mới tập trung được tuấn kiệt vật lực , thóc gạo. Ở hậu phương ăn đói , mặc rách cũng được nhưng tất cả gạo phải đưa ra tiền phương. Mà lại đuổi được giặc rồi lại bắt người ta lại tiếp kiến ăn khoai lang , ngô , sắn , thậm chí kéo nhau cả làng đi hành khất , thì ai người ta chịu? Việc duy trì nó sau 1975 đã đưa đất nước lâm vào khủng hoảng vào những vấn đề thuộc bản chất và có ý nghĩa nhất và hết thảy nên Đảng đã từ bỏ nó , đã chuyển đổi sang kinh tế thị trường , bây chừ lại đang ý chí cơ cấu lại và tái kiến trúc đầu tư để phát triển cuộc giải trí lành mạnh và vững bền hơn. Ấy thế mà giáo dục thì về căn bản vẫn nguyên xi cái mô hình giáo dục là sản phẩm của đường lối kinh tế tập trung bao cấp kế hoạch hóa đã đạt được rất nhiều thành tựu rồi , đã phát huy tối đa hiệu quả rồi. Cái tư duy căn bản của nó , bây giờ hay làm gọi là “triết lý giáo dục” ấy , đã hoàn thành sứ mạng của mình. Duy trì nó là thành thử bê trễ , càng cải càng rối như ông Nguyên Ngọc nói , càng đi “lạc đường” như GS Hoàng Tụy nhận định. Trong nông nghiệp đã có cuộc "xé rào" dũng cảm của người cộng sản đích thật Kim Ngọc , đưa nước ta thoát khỏi đói nghèo. Vậy phải chăng ngành giáo dục không dám có một cuộc "xé rào" na ná để có một nền giáo dục đứng đắn , chân thực như GS Hoàng Tụy , GS Hồ Ngọc Đại , nhà văn Nguyên Ngọc kiên định theo đuổi? Người ta nói trước tiên là một nền giáo dục chân thực đã chưa cần nói cái chất lượng nó cao đến đâu. Chân thực , đừng có noi doi nữa. PV: - Vậy thì lối thoát nào cho giáo dục nước ta , thưa ông?NGƯT Vũ Thế Khôi: - Tôi tỏ thái độ đồng tình một cuộc “nổi loạn tư duy giáo dục” như ông GS đảng viên CS họ Hồ request. Phải thực sự canh tân căn bản ( tức từ gốc , từ thuyết giáo giáo dục ) và hết thảy ( tức cả hệ thống giao thông ) , tái cơ cấu hệ thống giao thông , tái kiến trúc đầu tư cho giáo dục , thực hành một nền giáo dục vì con người , vì cuộc sống con người , không phải vì những nguyên lý đã lỗi thời. Nước ta là một trong số nước đầu tư cho giáo dục rất lớn , 20% ngân sách , nhưng 20% ấy đầu tư dàn trải từ Mẫu giáo cho đến Đại học , cho đến đào tạo tấn sĩ. Vậy thì bây chừ hãy cơ cấu lại , đầu tư trước tiên cho Tiểu học. Ví như Trung học cơ sở tức là 9 lớp là phổ cập thì đầu tư cho cả cấp đó nữa , bởi cái đó là luật , là nghĩa vụ của quốc gia “của dân , do dân và vì dân”.Ở các nước học Đại học là nộp học phí , học phí rất cao. Đừng có kiêu hãnh rằng học phí Đại học nước ta thấp. Học phí phải cao thì học mới có chất lượng. Còn người nghèo mà có tuấn kiệt thì quốc gia phải cấp học bổng cho người ta học nếu quốc gia muốn nhân ái tài. Quốc gia trước tiên phải lo cho trường công , đảm bảo cấp phổ cập giáo dục. Ví như quốc gia chỉ đảm bảo đến phổ thông cơ sở , còn phổ thông trung học phải đóng học phí thì những học trò nghèo mà có năng lực thì quốc gia phải trợ cấp cho các em học tiếp.Cơ cấu lại để giáo dục thành tầng bậc , hết mỗi cấp học đều có lối rẽ ngang ra thị trường cần lao chứ không phải chỉ có một lối độc nhất vô nhị đi lên cấp cao hơn. Ví như quả tình nguyên do là vì cuộc sống của mọi người thì mỗi cấp học hãy có một lối rẽ ngang. Thiết kế một hệ thống giao thông giáo dục phải thiết kế từ trên xuống , từ cái đích cuối cùng. Còn đầu tư giáo dục là đầu tư từ dưới lên từ Mẫu giáo , Tiểu học đã rồi mới đến Trung học , phứa học. Trong những di nguyện của ông cụ thân sinh ra tôi ( Cố GS Vũ Đình Hòe - vị bộ trưởng đầu tiên của ngành Giáo dục Việt Nam - PV ) để lại 300 chữ thôi là những thoả ước mong về giáo dục thì điều đầu tiên là về giáo dục trẻ em: "Mong trẻ thơ không bị hành động tàn ác , được thương yêu và lại được hưởng điều 15 của Hiến pháp 1946 như từng được hưởng trong những năm Dân chủ Cộng hòa đầy khó khăn để thực hiện đó là: "nền sơ học cưỡng bách và không học phí". Và ít ra ra , ngày CN , ông bà được nhìn thấy lũ cháu chắt ngơi nghỉ , vui chơi để phát triển phù hợp tự nhiên về thể lực , trí óc và tâm hồn , đặng trở nên những chủ nhân ông mạnh mẽ , năng động , sáng ý mà nhân từ của đất nước mai sau".PV: - Xin cảm ơn ông! Huyền Biển ( thực hành ) . TIN liên tưởng GS Hoàng Tụy: Giáo dục kém nên người xấu nhiều , vô cảm... 3 học sinh con trai chết trôi vì cứu bạn: Sự “nở hoa” của những hành vi đẹp... 3 học sinh con trai chết trôi vì cứu bạn: Nỗi đau xé lòng cả một vùng quê... NGƯT Vũ Thế Khôi. "Mong trẻ thơ không bị hành động tàn ác , được thương yêu và lại được hưởng điều 15 của Hiến pháp 1946 như từng được hưởng trong những năm Dân chủ Cộng hòa đầy khó khăn để thực hiện đó là: "nền sơ học cưỡng bách và không học phí". Và ít ra ra , ngày CN , ông bà được nhìn thấy lũ cháu chắt ngơi nghỉ , vui chơi để phát triển phù hợp tự nhiên về thể lực , trí óc và tâm hồn , đặng trở nên những chủ nhân ông mạnh mẽ , năng động , sáng ý mà nhân từ của đất nước mai sau". - Cố GS. Vũ Đình Hòe , Nguyên bộ trưởng Bộ GDVN -. "Phải thực sự canh tân căn bản ( tức từ gốc , từ thuyết giáo giáo dục ) và hết thảy ( tức cả hệ thống giao thông ) , tái cơ cấu hệ thống giao thông , tái kiến trúc đầu tư cho giáo dục , thực hành một nền giáo dục vì con người , vì cuộc sống con người , không phải vì những nguyên lý đã lỗi thời". - NGƯT Vũ Thế Khôi -.